Yapı Güçlendirme

Kentsel Dönüşüm kapsamında binanın yıkılması mı, yoksa güçlendirme yaptırmak mı?

Mevcut yapıların büyük bölümü bugünkü şartlara göre yapılmamıştır. Mevcut yapıların büyük bölümü inşa edildikleri tarihteki şartlara göre de yapılmamıştır.

Yapılmış olanların da zamana ya da yaşanılan depremlere bağlı etkiler nedeni ile deprem yükü taşıma güçlerinde önemli azalmalar oluşmuş olabilir. Güçlendirme, yapıyı revize edecek, yapıya hayat verecek bir uygulamadır.

Fakat gerekli analizler yapılmadan yapının genel özellikleri zemin ve malzeme özellikleri konusunda gerekli gözlem ve deneyler yapılmadan kesinlikle güçlendirme yapılmamalıdır.Aksi halde yapısal riskleri azaltmış değil arttırmış olabiliriz. Bilinçsiz onarım;

Kolon mantosu rijitliği arttırır,dolayısı ile peryod azalır. Bu daha büyük eylemsizlik kuvvetlerine neden olabilir,

Mantolanmış kolonlar asimetri oluşturarak burulmaya neden olabilir,

Elemanın belirli uzunluğuna yapılan manto, elemanı kesme açısından daha kritik duruma sokabilir.(kısmi manto)

3 Ana etken ;

YETERSİZ SÜNEKLİK
YETERSİZ DAYANIM
YETERSİZ RİJİTLİK

YAPISAL RİSK NE ZAMAN YÜKSELİR?

Bina projesiz yapılmış ise (düşey yatay yükler malzeme zemin taşıyıcı sistem her şey belirsiz)

Binaya projede öngörülmeyen eklemeler yapılmış ise (kat eklenmesi yüklerin projede öngörülen yüklerin üzerine çıkarılması)

Binada projede öngörülmeyen eksiltmeler yapılmış ise (bazı gereksiz(!) kolonlar yıkılmışsa, kiriş ve perdelerde delikler açılmış donatılar kesilmiş ise)

Zeminin özellikleri proje safhasında doğru olarak göz önüne alınmamış ise (Adapazarı, dolgu zemin üzerine inşa edilen konutlar)

Malzeme özellikleri ve miktarı projeye uygun değil ise (az çimento, kalitesiz çimento, az boyuna ve enine donatı, uygun olmayan donatı detayları, donatı türü hazır beton kalitesiz kum ve çakıl)

Yapı planda (yapay düzlemde) düzensiz ise (ilave burulma etkileri oluşur)

Yapı düşey düzlemde düzensiz ise

Donatı detayları uygun değil ise

Hasar yeri ve türü kontrol edilemiyor ise (kolon kiriş mekanizmaları kesme eğilme hasarı)

Bina zamana bağlı hasar görmüş ise (“İstanbul da en yaygın” Korozyon)

Kısa kolonlar

Bina daha önce deprem hasarı görmüş ise (bazı taşıyıcı elemanların kapasiteleri azalmış yada yitirilmiş olabilir)

Yapılaşma sırasında bilinen fay hatlarına yakınlaştıkça risk de artar.

Olası depremin büyüklüğü veya şiddeti

Yüksek risk taşıyan bölgelerde yapılaşma

NEDEN GÜÇLENDİRME?

Güçlendirme inşaatı birçok nedenden dolayı avantajlı olabilir.

Yönetmeliklerin değişmesi
Kullanımın değişmesi
Deprem hasarı
Zamana bağlı çevre şartlarından oluşan hasar
Yetersiz mevcut yapılar

Güçlendirme, yapı özelliklerine bağlı olarak farklılık gösterir. Bir yapı için uygulanan güçlendirme yöntemi diğer yapı için uygun olmayabilir. Yapılar ayrıntılı şekilde incelendikten sonra güçlendirme yöntemine karar verilmelidir.

Güçlendirme konusu 2 ana noktada çözümlenebilir;

ELEMAN GÜÇLENDİRMESİ

SİSTEM İYİLEŞTİRİLMESİ

Ayrıca alternatif çözümler de mevcuttur;

Temel yalıtımı Titreşim Sönümleyiciler Yapı ağırlığının azaltılması.

UNUTMAYIN ! BİLİNÇSİZ ONARIM/GÜÇLENDİRME YARAR YERİNE ZARAR GETİREBİLİR!